“โปรตีน” สารอาหารจำเป็นต่อร่างกายสำหรับทุกช่วงวัย เป็นสารอาหารที่เป็นองค์ประกอบหลักของเซลล์ทุกเซลล์ในร่างกาย รวมถึงโครงสร้างร่างกายทั้งกล้ามเนื้อ-กระดูก-ผิวหนัง การได้รับโปรตีนคุณภาพในสัดส่วนที่เพียงพอเหมาะสมแต่ละวัน จึงจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับคนทุกช่วงวัย
เมื่อมีอายุมากขึ้น กลไกการสร้างกล้ามเนื้อก็จะลดลงตามวัย เกิดภาวะดื้อต่อการสร้างกล้ามเนื้อ การได้รับโปรตีนไม่เพียงพอจะเร่งให้เกิดภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย (Sarcopenia) อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ร่างกายอ่อนแรง เสียการทรงตัว และเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้มหรือเกิดภาวะกระดูกหัก ทั้งยังทำให้ระบบภูมิคุ้มกันถดถอยและแผลต่าง ๆ สมานตัวได้ช้าลง
ภาวะขาดโปรตีนถือเป็นความเสี่ยงขั้นรุนแรง เพราะผู้ป่วยมีการเผาผลาญโปรตีนมากกว่าปกติ เพื่อใช้ในการซ่อมแซมร่างกาย บำรุงเม็ดเลือดขาว หากขาดโปรตีนร่างกายจะรู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ภูมิคุ้มกันตก ค่าเลือดต่ำ ติดเชื้อในกระแสเลือดได้ง่าย เกิดภาวะทุพโภชนาการ ส่งผลให้ร่างกายทรุดโทรม จนสุดท้ายร่างกายสู้การรักษาไม่ไหว การรักษาต้องสะดุดลง
หากขาดโปรตีนต่อเนื่อง ร่างกายจะดึงโปรตีนจากกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงาน ทำให้อัตราการเผาผลาญพื้นฐานลดลง เกิดอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง สมองล้า อีกทั้งยังส่งผลต่อการสังเคราะห์คอลลาเจนและเคราติน ทำให้ผมร่วง เล็บเปราะ ผิวหนังแห้งกร้าน และรู้สึกหิวง่ายกว่าปกติจากการขาดฮอร์โมนที่ช่วยควบคุมความอิ่ม
แม้โปรตีนจากสัตว์จะเป็นแหล่งสารอาหารที่ได้รับความนิยม เพราะเข้าถึงง่าย และราคาย่อมเยา แต่การบริโภคในปริมาณที่มากเกินไป โดยเฉพาะเนื้อสัตว์แปรรูปและเนื้อแดง อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรัง เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจและเบาหวานชนิดที่ 2 เมื่อเทียบกับการรับประทานโปรตีนจากพืชที่อุดมไปด้วยใยอาหาร สารต้านอนุมูลอิสระ และกรดไขมันอิ่มตัวต่ำ ซึ่งช่วยส่งเสริมสุขภาพในระยะยาวและลดอัตราการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุอย่างมีนัยสำคัญ
ให้ผลดีที่สุดเนื่องจากมี ลิวซีน และ BCAA สูง ดูดซึมไว
ได้กรดอะมิโนสมบูรณ์และไร้แลคโตส
ช่วยให้อิ่นนาน ปราศจากไขมันอิ่มตัว และลดคอเลสเตอรอล
เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน และ โปรตีนพืชเพื่อให้สารอาหารครบถ้วนสมบูรณ์ที่สุด
สำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ การได้รับโปรตีนอย่างเพียงพอจะช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อ เสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน ส่งผลให้ร่างกายทนต่อผลข้างเคียงของการรักษาได้ดีขึ้น ลดอัตราภาวะแทรกซ้อน และช่วยลดระยะเวลาการนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะการเลือก "โปรตีนคุณภาพดีจากพืช" ที่ย่อยและดูดซึมง่าย มีไขมันอิ่มตัวต่ำ ปราศจากคอเลสเตอรอล อีกทั้งยังอุดมไปด้วยใยอาหารและพรีไบโอติกส์ ซึ่งช่วยปรับสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้และฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกันจากภายใน
ที่มา:
Bauer, J., Biolo, G., Cederholm, T., Cesari, M., Cruz-Jentoft, A. J., Morley, J. E., Phillips, S. M., Sieber, C., Stehle, P., Teta, D., Visvanathan, R., Volpi, E., & Boirie, Y. (2013). Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: A position paper from the PROT-AGE Study Group. Journal of the American Medical Directors Association, 14(8), 742–758. https://doi.org/10.1016/j.jamda.2013.05.021
Deutz, N. E. P., Bauer, J. M., Barazzoni, R., Biolo, G., Boirie, Y., Bosy-Westphal, A., Cederholm, T., Cruz-Jentoft, A., Krznarić, Z., Nair, K. S., Singer, P., Teta, D., Tipton, K., & Calder, P. C. (2014). Protein intake and exercise for optimal muscle function with aging: Recommendations from the ESPEN Expert Group. Clinical Nutrition, 33(6), 929–936. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2014.04.007
Arends, J., Bachmann, P., Baracos, V., Barthelemy, N., Bertz, H., Bozzetti, F., Fearon, K., Hütterer, E., Isenring, E., Kaasa, S., Krznaric, Z., Laird, B., Larsson, M., Laviano, A., Mühlebach, S., Muscaritoli, M., Oldervoll, L., Ravasco, P., Souci, T., … Preiser, J. C. (2017). ESPEN guidelines on nutrition in cancer patients. Clinical Nutrition, 36(1), 11–48. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2016.07.015
Muscaritoli, M., Arends, J., Bachmann, P., Baracos, V., Barthelemy, N., Bertz, H., Bozzetti, F., Hütterer, E., Isenring, E., Kaasa, S., Krznaric, Z., Laird, B., Larsson, M., Laviano, A., Mühlebach, S., Oldervoll, L., Ravasco, P., Souci, T., Strasser, F., … Preiser, J. C. (2021). ESPEN practical guideline: Clinical nutrition in cancer. Clinical Nutrition, 40(5), 2898–2913. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2021.02.005
Institute of Medicine. (2005). Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein, and amino acids. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/10490
World Health Organization, Food and Agriculture Organization of the United Nations, & United Nations University. (2007). Protein and amino acid requirements in human nutrition (WHO Technical Report Series No. 935). World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/43411
Song, M., Fung, T. T., Hu, F. B., Willett, W. C., Longo, V. D., Chan, A. T., & Giovannucci, E. L. (2016). Association of animal and plant protein intake with all-cause and cause-specific mortality. JAMA Internal Medicine, 176(10), 1453–1463. https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2016.4182
Budhathoki, S., Sawada, N., Iwasaki, M., Yamaji, T., Goto, A., Kotemori, A., Ishihara, J., Inoue, M., Charvat, H., Mizoue, T., Iso, H., Tsugane, S., & JPHC Study Group. (2019). Association of animal and plant protein intake with all-cause and cause-specific mortality: Analysis of the Japan Public Health Center-based Prospective Study cohort. JAMA Internal Medicine, 179(11), 1509–1518. https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2019.2806
World Health Organization. (2015, October 26). IARC Monographs evaluate consumption of red meat and processed meat. International Agency for Research on Cancer. https://www.iarc.who.int/wp-content/uploads/2018/07/pr240_E.pdf
Bouvard, V., Loomis, D., Guyton, K. Z., Grosse, Y., El Ghissassi, F., Benbrahim-Tallaa, L., Guha, N., Mattock, H., Straif, K., & International Agency for Research on Cancer Monograph Working Group. (2015). Carcinogenicity of consumption of red and processed meat. The Lancet Oncology, 16(16), 1599–1600. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(15)00444-1
สมาคมนักกำหนดอาหารแห่งประเทศไทย. (2563). แนวทางการดูแลทางโภชนาการในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2564). รายงานสถานการณ์การบริโภคผักผลไม้และโปรตีนทางเลือกเพื่อการมีสุขภาพดี. สสส.
เกี่ยวกับเรา
นานาสาระ